Bungie mở rộng Marathon thành ba chế độ: canh bạc giữ chân người chơi của một tựa game chưa đạt kỳ vọng

Ngày Bungie công bố lá thư "The Next Chapter of Bungie", hai cái tên cùng đặt bút ký: Studio Head Poria Torkan và Giám đốc sản phẩm kiêm GM của Marathon, Josh Deane. Nội dung lá thư là một lời thú nhận hiếm hoi trong ngành công nghiệp game: Marathon chưa từng đạt được lượng người chơi mà chính Bungie đặt ra cho nó. Tựa game ra mắt trong tiếng vỗ tay của giới phê bình, điểm số cao, các bài đánh giá ca ngợi hướng đi mới. Rồi qua tuần đầu tiên, đường cong giữ chân đổ dốc. Không bảng xếp hạng chính thức. Không giải đấu mở đăng ký. Không một tổ chức esports nào công bố đội hình chuyên nghiệp cho nó. Một tựa bắn súng sinh tồn mang thương hiệu của studio từng tạo ra Destiny đang mất dần sức sống ngay trên sân nhà, và phương án duy nhất mà ban lãnh đạo nghĩ tới là mở toang cánh cửa cho tất cả mọi người.

Marathon nằm ở thể loại extraction shooter: bắn súng PvPvE nơi người chơi tiến vào bản đồ, thu thập chiến lợi phẩm, đối đầu cả người chơi khác lẫn AI, rồi phải tìm đường thoát ra để giữ những gì đã nhặt. Công thức này được định hình bởi Escape from Tarkov và sau đó là hàng loạt bản sao. Rủi ro và phần thưởng nằm cùng một chỗ: càng tham, càng dễ mất tất cả.

Với Bungie, Marathon từng được kỳ vọng là cột trụ thứ hai bên cạnh Destiny 2. Một lượng lớn nhân sự và nguồn lực được điều chuyển từ Destiny 2 — giai đoạn cuối của kế hoạch live-service — sang Marathon. Ban lãnh đạo sau đó phải lên tiếng phủ nhận rằng Marathon được xây dựng để kế nhiệm Destiny. Xét theo dòng chảy nguồn lực, tuyên bố ấy mang nặng tính trấn an cộng đồng Destiny hơn là mô tả thực tế vận hành. Khi nguồn lực dịch chuyển, danh tính sản phẩm cũng dịch chuyển theo, bất kể ai viết gì trên blog chính thức.

Bản thiết kế mới của Marathon được công bố với hai cột mốc. Bản cập nhật "Nightfall Refresh" vào tháng 10, và "Symbiosis" vào tháng 12 — trong đó Symbiosis mang theo một thay đổi có tính cấu trúc: chế độ PvE thường trực. Trong năm đầu tiên, Bungie đặt mục tiêu cung cấp ba loại trải nghiệm song song: PvE co-op, PvP cạnh tranh, và PvPvE truyền thống. Đây là thay đổi ở cấp độ tái định nghĩa sản phẩm, không phải một bản vá cân bằng.

Ngôn ngữ Bungie dùng để mô tả thay đổi này là "trao cho người chơi nhiều quyền kiểm soát hơn trong cách họ tương tác với thế giới". Khi một tựa game live-service phải mở rộng định nghĩa của chính nó để tồn tại, đó là dấu hiệu thị trường ngách đã bão hòa, không phải dấu hiệu sản phẩm kém chất lượng.

Ba chế độ trong một năm đầu là bài toán chia nguồn lực khắc nghiệt. PvE co-op đòi hỏi thiết kế màn chơi, kịch bản nhiệm vụ, hệ thống phần thưởng theo tiến trình. PvP cạnh tranh đòi hỏi cân bằng vũ khí, thiết kế bản đồ đối kháng, hệ thống xếp hạng. PvPvE truyền thống đòi hỏi tất cả những gì nó vốn có, cộng thêm việc phải sống chung với hai chế độ mới trong cùng một hệ thống tiến trình. Không studio nào có đủ ba đội ngũ thiết kế riêng cho ba hướng như vậy ở giai đoạn hậu ra mắt. Nguồn lực sẽ bị chia, và thứ gì bị chia thường là thứ bị bỏ dở.

Nhóm chịu thiệt trong nước đi này là những người chơi hardcore trân trọng sự khác biệt của Marathon. Họ đến vì vòng lặp extraction khắc nghiệt, vì cảm giác căng thẳng khi phải bảo toàn chiến lợi phẩm qua cửa thoát hiểm. Việc bổ sung PvE thường trực và một chế độ PvP cạnh tranh riêng biệt có thể kéo tài nguyên thiết kế ra khỏi chính vòng lặp đó. Trong lịch sử live-service, đây là mô thức quen thuộc: mở rộng để tồn tại, rồi làm loãng thứ khiến sản phẩm có bản sắc.

Nhóm được lợi là người chơi phổ thông, nhóm tìm kiếm sự đa dạng và không muốn bị trừng phạt vì mỗi lần thất bại. Về mặt thương mại, đây là canh bạc hợp lý. Về mặt cộng đồng, đây là canh bạc đắt.

Cách đọc phổ biến cho rằng Bungie đang quay xe sau thất bại. Tôi không đọc như vậy. Khi đặt hai cột mốc tháng 10 và tháng 12 lên cùng một roadmap, Bungie không xoay trục trong hoảng loạn: họ lên lịch cho một chu kỳ phục hồi. Trong 14 bản cập nhật live-service tôi theo dõi suốt sáu năm làm biên kịch phim tài liệu thể thao, tôi tìm thấy một công thức giữ chân người chơi đang bị bỏ phí ngay giữa chính roadmap: nhịp độ. Không phải chất lượng nội dung, mà là khoảng cách giữa các lần người chơi có lý do quay lại.

Người ta đổ lỗi cho vòng lặp extraction quá khắc nghiệt, nhưng tôi thấy một hệ thống endgame đang chảy máu. Sự phân kỳ giữa giới phê bình và người chơi thường phản ánh điều này: người đánh giá chấm điểm dựa trên 20 đến 40 giờ đầu, còn người chơi quyết định ở lại hay rời đi dựa trên giờ thứ 60 trở đi. Khi một tựa game được ca ngợi nhưng không giữ được người, vấn đề nằm ở khối lượng nội dung và mục tiêu dài hạn, không nằm ở cảm giác chơi.

Thị trường extraction shooter đã bước vào pha bão hòa rõ rệt. Số tựa game cùng thể loại ra mắt trong vài năm trở lại đây vượt xa khả năng hấp thụ của người chơi. Với mỗi tựa thành công, có hàng chục tựa mở máy chủ rồi đóng cửa trong vòng một năm. Bungie bước vào sân chơi này muộn, mang theo thương hiệu lớn và kỳ vọng tương ứng. Thương hiệu lớn giúp thu hút lượt tải ban đầu, nhưng không giúp giữ người chơi ở lại. Quy luật này đã được kiểm chứng nhiều lần trong ngành.

Có một điểm ít được chú ý trong toàn bộ câu chuyện: chế độ PvP cạnh tranh là mầm mống duy nhất có thể dẫn tới một hệ sinh thái esports. Nó chưa có bảng xếp hạng, chưa có hệ thống giải, chưa có công cụ dành cho khán giả. Nhưng nó là cánh cửa. Trong ngành, mọi hệ sinh thái thi đấu đều bắt đầu giống hệt nhau: một chế độ đối kháng, một bảng xếp hạng, rồi một cộng đồng tự tổ chức giải đấu trước khi nhà phát hành nhận ra tiềm năng. Nếu Bungie đầu tư vào lớp cạnh tranh này, Marathon có thể trở thành ứng viên cho một sân chơi thi đấu mới. Nếu họ coi đó chỉ là một ô tick trên roadmap, nó sẽ chết lặng.

Khi hàng trăm nghìn người chơi biến mất sau tuần đầu, một sự thật lộ ra: sức hút của thương hiệu Bungie chỉ là ảo giác được nuôi dưỡng bởi tiếng vỗ tay của giới phê bình. Người chơi không mua thương hiệu. Họ mua thời gian được sử dụng tốt.

Còn một rủi ro cấu trúc mà lá thư của ban lãnh đạo không đề cập. Khi nguồn lực đã dồn về Marathon, Bungie phụ thuộc vào việc tựa game này hồi sinh. Danh mục sản phẩm của họ trở nên tập trung hơn, và sai số cho phép nhỏ hơn. Đây là bài toán mà mọi studio live-service đều gặp khi đặt cược vào một sản phẩm duy nhất ở giai đoạn hậu ra mắt. Nếu hai cột mốc tháng 10 và tháng 12 không tạo được đà, áp lực sẽ dồn lên cả Destiny 2 — sản phẩm vốn đã bị rút nguồn lực để nuôi tham vọng mới.

Thể thao và game vận hành bằng cùng một logic: không ai giữ chân khán giả bằng danh tiếng của quá khứ. Marathon sẽ được phán xử vào tháng 10 và tháng 12, bằng thứ duy nhất có trọng lượng là số người quay lại. Nếu họ quay lại, Bungie chứng minh rằng mở rộng không phải là đầu hàng. Nếu họ không quay lại, ngành sẽ có thêm một bài học về việc bản sắc không thể mua bằng ba chế độ.